Al meer dan 25 jaar biedt de website LitNet een digitaal onderkomen aan iedereen die het Afrikaans een warm hart toedraagt. Van geaccrediteerde wetenschappelijke artikelen tot creatief schrijfwerk, van actuele opiniestukken tot podcasts: dit Zuid-Afrikaanse platform bewijst dat een ‘kleine’ taal groot kan denken. En opvallend genoeg speelt ook het Nederlands een rol in dit verhaal.

Kritisch Afrikaans

‘Krities Afrikaans’ luidt het motto van LitNet. De website richt zich op het meer ontwikkelde en gekwalificeerde lezerspubliek in Zuid-Afrika en daarbuiten, en stimuleert kritisch debat in hoofdzakelijk het Afrikaans, maar ook in het Nederlands en in mindere mate in het Engels en Xhosa.

Te midden van wat hoofdredacteur Etienne van Heerden de “atrofie van serieuze, gebalanceerde meningen” noemt, wil LitNet een thuis bieden voor wie geïnteresseerd is in actualiteit en kritisch denken. Maar het platform neemt zichzelf niet te serieus: ook lifestyle, muziek, reizen, theater, wijn en kookkunst krijgen aandacht.

Een indrukwekkend bereik

De cijfers liegen er niet om. In november 2020 telde LitNet 181.464 unieke bezoekers en werden meer dan een half miljoen pagina’s bekeken in één maand tijd. Voor een website die zich richt op een taal met zo’n zeven miljoen sprekers is dat opmerkelijk.

Nog opmerkelijker is dat LitNet geen betaalmuur hanteert. De website is volledig gratis toegankelijk en maakt deel uit van de open access-beweging. De financiering komt van sponsors en partners.

Academisch hart

In het hart van LitNet klopt LitNet Akademies, een multidisciplinaire afdeling voor geaccrediteerd academisch onderzoek. Het voortbestaan en de bevordering van het Afrikaans als academische en vaktaal is de kerndoelstelling. De afdeling omvat secties voor economische en bestuurswetenschappen, geesteswetenschappen, godsdienstwetenschappen, natuurwetenschappen, onderwijskunde en rechten.

In 2020 publiceerde LitNet Akademies 91 geaccrediteerde onderzoeksartikelen, goed voor 2.470 pagina’s wetenschappelijk werk. Elk artikel doorloopt een strenge peer review, waardoor de gepubliceerde onderzoeken hoog worden aangeslagen in de academische wereld.

De brug naar de Lage Landen

Bijzonder is de relatie met het Nederlandse taalgebied. LitNet beheert een zusterwebsite, Voertaal, die zich richt op iedereen die Nederlands en Afrikaans spreekt of leest in Nederland, Vlaanderen, Zuid-Afrika, Suriname, de Antillen en de diaspora.

Het doel is om Afrikaans en Nederlands te versterken als lingua franca’s in onderwijs, academische wereld en cultuur. Voor Nederlandstaligen biedt het een voetafdruk in Afrika; voor Zuid-Afrikanen een voetafdruk in Europa.

In mei 2020 startte op Voertaal het project LitNet Akademies Internationaal: een reeks interviews met Europese academici en Zuid-Afrikaanse wetenschappers in Europa over hun onderzoek. Zo wordt de wereld van Afrikaanse onderzoekers uitgebreid en ontstaan mogelijkheden voor internationale netwerken.

Een coalitie van welwillenden

LitNet drijft op wat Van Heerden een ‘coalitie van welwillenden’ noemt: mensen die hun tijd schenken om materiaal te creëren. Het platform werkt samen met tientallen organisaties, van de Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging tot PEN Afrikaans, van de Zuid-Afrikaanse Akademie voor Wetenschap en Kunst tot diverse literatuurfestivals.

Ook heeft LitNet een eigen radioprogramma op Radio 786, een gemeenschapsstation dat uitzendt vanuit Athlone op de Kaapse Vlakte. Het programma, Lekker LitNet, is ook als podcast beschikbaar en bevat interviews met Afrikaanstalige cultuurwerkers en studenten.

Alle varianten van het Afrikaans

Een belangrijk speerpunt is de aandacht voor alle varianten van de Afrikaanse taal, inclusief de gemeenschappen die voorheen door apartheid werden uitgesloten. Specifiek worden de sprekers van Kaaps, het Afrikaans van de Kaapse Vlakte, genoemd.

Sinds 2021 biedt LitNet in samenwerking met het Victoria Hotel in Cradock een schrijversresidentie aan, waarbij vooraanstaande schrijvers ongestoord kunnen werken in een Karoo-dorp en tegelijk presentaties verzorgen op lokale scholen in de verschillende gemeenschappen.

Een levend archief

LitNet en Voertaal vormen samen ook een archief, waarin de inhoud van meer dan 21 jaar wordt bewaard en door onderzoekers en media wordt benut. Geheugen is belangrijk voor het platform, en naast voortdurende aandacht voor debatten over geschiedschrijving en het verleden, functioneren beide websites als een levende bewaarplaats van Afrikaanse cultuur.

Zoals Van Heerden het samenvat: LitNet, zijn academische tak LitNet Akademies en zijn diaspora-gerichte zustersite Voertaal zijn centraal gepositioneerd binnen de Afrikaanse ecologie.

---

Bron: LitNet, “Wie is ons” (2021).