Hongaars staat bekend als een van de moeilijkste Europese talen om te leren. Met zijn klinkerharmonie, bepaalde en onbepaalde werkwoordsvervoegingen en achttien naamvallen is het een uitdaging voor zelfs de meest doorgewinterde taalstudent. Toch is de beloning groot: wie de taal beheerst, kan de werken van Nobelprijswinnaars als Imre Kertész en László Krasznahorkai in de originele taal lezen.
Maar zelfs als je Hongaars perfect spreekt, ben je nergens als je de Rohonc-codex wilt ontcijferen. Dit mysterieuze boek, dat in 1838 aan de Hongaarse Academie van Wetenschappen werd nagelaten, telt 448 pagina’s met illustraties over bijbelse thema’s en een tekst die nog steeds onleesbaar is. De tekst is geschreven met ongeveer 150 verschillende symbolen, en niemand weet zeker welke taal – of welk schriftsysteem – erin verborgen zit.
Een raadsel dat het Voynich-manuscript evenaart
Net als het beruchte Voynich-manuscript heeft de Rohonc-codex generaties onderzoekers voor raadsels gesteld. Er is veel gespeculeerd over de taal die erin gecodeerd zou kunnen zijn: oud-Hongaars, Sanskriet, of zelfs een speciaal uitgevonden taal. Ook de herkomst en datering van het boek zijn onderwerp van discussie. Sommigen beweren dat het een 19e-eeuwse vervalsing is van de beruchte Sámuel Literáti Nemes, een bekende vervalser uit die tijd.
Een mix van symbolen en onopgeloste vragen
Als je de pdf-scan van de Rohonc-codex downloadt, kun je zelf de middeleeuws ogende illustraties bewonderen, die vaak een mengeling van christelijke, heidense en islamitische symboliek tonen. Maar de regelmatig ogende, maar onontcijferbare tekst blijft een hardnekkig mysterie. In de jaren 70 werd een analyse uitgevoerd die aantoonde dat de taal in de codex geen sporen van naamvallen vertoont – een opmerkelijk feit, zeker voor wie weet hoe complex Hongaars is.
Kan AI het raadsel oplossen?
Tegenwoordig is er hoop dat kunstmatige intelligentie een rol kan spelen in het ontcijferen van de Rohonc-codex, net zoals er al pogingen zijn gedaan met het Voynich-manuscript. Voor liefhebbers van bizarre manuscripten is dit wellicht een spannende ontwikkeling. Voor studenten Hongaars is het misschien vooral een oplossing: als de codex indruk geen naamvallen heeft, is dat in ieder geval minder ingewikkeld dan de taal zelf.
