Auteur: De Taalfluisteraar

Zijn Franstalige radiozenders allergisch voor het Nederlands? (3)

In maart 2017 en 2018 onderzocht ik of er Franstalige radiostations waren die Nederlandstalige nummers speelden. Het resultaat was bedroevend: ze doen het letterlijk nooit, op een klein station als RCF na.

In maart 2017 kreeg het onderzoek weerklank bij de online dienst DaarDaar en vervolgens ook bij La Première, en in 2018 kwam er zelfs een twee pagina’s vullend artikel in La Libre Belgique. Maar dat was het dan ook. De Franstalige radiostations hebben hun beleid ten aanzien van Nederlandstalige muziek nog steeds niet gewijzigd en hebben nog steeds geen enkel Nederlandstalig nummer in hun playlist staan. De muzikale boycot blijft strikt gehandhaafd. (meer…)

Taalfamilies

De belangrijkste taalfamilies

Bijna alle talen die op onze wereldbol worden gesproken, worden ingedeeld in circa dertig taalfamilies.

Zo hoort ons Nederlands tot de Indo-Europese taalfamilie, een groep van 177 talen die in Europa en Zuid-Azië worden gesproken.

Maar hoe wordt zo’n taalfamilie bepaald?

Dat gebeurt in de eerste plaats aan de hand van de onderlinge verwantschap. Als die er is, dan horen de talen tot dezelfde taalfamilie. Binnen die familie worden dan verdere families en subfamilies benoemd.

De overkoepelende familie wordt aangeduid met de aan de biologie ontleende term phyla (enkelvoud: phylum, van het Griekse phulon: stam of geslacht).

Of bepaalde talen wel of niet aan elkaar zijn verwant, wordt bepaald door de vergelijkende taalwetenschap. Dat is de tak van de taalwetenschap die de overeenkomsten en verschillen in de systematiek van de talen bestudeert. De tak kent twee benaderingen: een synchronische, waarbij typologieën worden opgesteld waarin de talen kunnen worden ingedeeld op basis van hun onderlinge verschillen en overeenkomsten, en een diachronische, waarbij men de nadruk legt op de onderlinge verwantschap van talen op grond van hun historische ontwikkeling.

William Jones

Het onderzoek naar taalverwantschappen is nog niet zo oud als we misschien denken. In de 17e eeuw stelde Gottfried Wilhelm Leibniz al vergelijkende woordenlijsten samen. Maar de grote doorbraak kwam er toen William Jones in 1786 vaststelde dat er tussen het Sanskriet, Grieks en Latijn systematische overeenkomsten bestonden die niet door toeval konden worden verklaard. Hij had het niet over een aantal toevallig overeenkomende woorden, maar over systematische overeenkomsten in de taalstructuur.

In sommige gevallen kan taalverwantschap eenvoudig worden vastgesteld omdat er vele bewaard gebleven geschriften zijn in de taal of met verwijzingen naar de taal. Dat is hoofdzakelijk zo voor de talen van Europa en Azië, zoals de Indo-Europese, de Afro-Aziatische (zoals Berber en Aramees) en in mindere mate de Dravidische talen (die een lange geschiedenis kennen en al zeer vroeg schriftelijk zijn vastgelegd, met als bekendste taal het Tamil). In andere delen van Afrika, maar ook in Amerika en Oceanië kennen talen geen of slechts een korte geschreven geschiedenis en dus zijn de uitspraken over taalverwantschap heel voorbarig te noemen.

Er zijn ook talen die geen enkele verwantschap met andere talen vertonen en dus bij (nog) geen enkele taalfamilie kunnen worden ingedeeld. Dit zijn de zogenoemde geïsoleerde talen. In Europa kennen we maar één geïsoleerde taal: het Baskisch. In Noord- en Zuid-Amerika zijn er een hoop, nagenoeg allemaal indianentalen.

Omdat vergelijkende taalkunde geen exacte wetenschap kan zijn, is er heel wat pseudotaalwetenschap. Artikels daarover vind je ook op deze taalblog.

De meest gebruikte indeling is die van C.F. Voegelin en F.M. Voegelin uit 1977: Classification and index of the world’s languages.

De geweldige komiek Piet Bambergen

Vorige week zag ik op de Nederlandse televisie een hommage aan de pas overleden Martine Bijl. We werden overstelpt met beelden van televisieshows waarin ze had meegedaan. Het was een nostalgische terugkeer naar de jaren tachtig, toen hier in Vlaanderen massaal naar de Nederlandse televisie werd gekeken, naar shows van Willem Ruis en Jos Brink, om er maar twee te noemen. (meer…)

Zijn sommige talen mooier dan andere?

Het Frans wordt wel eens de taal van de liefde genoemd. En Italiaans en Spaans zouden mooie talen zijn, terwijl Russisch en Duits vaak als lelijk worden beschouwd. Nederlands staat ook vaker wel dan niet in het lijstje van minder aangename talen. En persoonlijk vind ik de harde g van sommige Nederlanders een gesel voor het oor.

(meer…)

Pi-filologie

Het getal pi (3,14159…) kennen we allemaal wel. Het is een wiskundige constante die de verhouding tussen de omtrek en de diameter van een cirkel weergeeft. Pi (of π) is eigenlijk een afkorting van het Griekse woord periphereia of omtrek van een ronde vorm.

Er zijn heel wat manieren om het getal pi zo ver je maar wilt te onthouden, maar de eenvoudigste manier is via piems. Dat is een combinatie van pi en poems. Gedichten dus, en die wel zo zijn opgesteld dat het aantal letters van elk woord aangeeft welk getal er moet staan. (meer…)