Na meer dan 300 jaar wachten is het zover: Kaaps – ook wel Afrikaaps genoemd – heeft een mijlpaal bereikt met de publicatie van zijn eerste drietalige woordenboek. Woorden als ‘djy’, ‘biesim’ en ‘klimeid’ staan nu voor het eerst op papier, vastgelegd in een werk dat niet alleen definities geeft, maar ook verhalen vertelt.

Het Kaaps Woordeboek/Wordbook/Dictionary is samengesteld door Quinten Williams, hoogleraar taalkunde aan de Universiteit van West-Kaapland (UWC). Het is de eerste formele poging om de taal toegankelijk en academisch erkend te documenteren en te bewaren.

Meer dan alleen woorden: een brug tussen verleden en heden

Dit woordenboek is meer dan een verzameling definities. De kaft toont handgeschreven brieven van Fortuin van Ceylon, een verzekerde man die in de 18e eeuw smeekte om de vrijheid van zijn familie. Binnenin vind je historische teksten naast moderne Kaapse uitdrukkingen, die een verbinding leggen tussen verleden en heden.

Williams benadrukt dat het woordenboek bewust afwijkt van koloniale taalkundige tradities:
“We wilden de koloniale taal niet reproduceren. In plaats van Tafelberg ‘Table Mountain’ of ‘Tafelberg’ te noemen, gebruiken we ‘Huriǂoaxa’, de oorspronkelijke naam in de Khoi-taal.”

Een taal met diepe wortels en een rijke geschiedenis

Kaaps is een creooltaal die ontstond uit de mengeling van talen die door de verzekerde mensen, inheemse volkeren, Nederlandse kolonisten en andere gemeenschappen in de Kaap werden gesproken. Het ontwikkelde zich als een levendige, expressieve taal die cultuur, verzet en identiteit weerspiegelt.
Toch heeft Kaaps lange tijd geen officiële erkenning gekregen. Het werd vaak gezien als een informele variant van het Afrikaans of als een ‘gebroken’ taal. Met dit woordenboek verandert dat: Kaaps krijgt nu een eigen plaats in de taalkundige wereld.

Waarom is deze erkenning zo belangrijk?

De lancering van het woordenboek is meer dan symbolisch. Het markeert een stap voorwaarts in de strijd voor taalkundige diversiteit en gelijkheid. Voor veel sprekers van Kaaps is dit een bevestiging van hun identiteit en cultuur.

Behoud van cultuur:
Door Kaaps te documenteren, wordt een rijk cultureel erfgoed bewaard voor toekomstige generaties.

Onderwijs en toegang:
Het woordenboek maakt Kaaps toegankelijk voor onderwijs en onderzoek, wat de zichtbaarheid en acceptatie van de taal versterkt.

Trotse identiteit:
Voor veel mensen in de Kaapse gemeenschap is Kaaps een taal van verzet en trots. Officiële erkenning helpt om deze identiteit verder te versterken.

Een drietalige benadering voor een breder publiek

Het woordenboek is drietalig: Kaaps, Engels en Afrikaans. Deze opzet zorgt ervoor dat de taal toegankelijk is voor een breder publiek, zowel lokaal als internationaal. Het is een brug tussen gemeenschappen en een manier om Kaaps een plek te geven in de wereldtaalfamilie.