gefluisterd taalnieuws

Peruviaans wetenschapper schrijft eerste thesis in Quechua

We horen heel wat tragische verhalen over inheemse talen die verdwijnen omdat hun laatste sprekers uitsterven, samen met de symbolische en sociale werelden die in die talen vervat zitten, tenzij ze door geschiedkundigen worden vastgelegd (of teruggevonden) en in musea worden gearchiveerd. Deze triestige maar noodzakelijke verhalen verhullen soms de miljoenen sprekers van inheemse talen over de hele wereld die verwaarloosd worden. (meer…)

Gaelic op de terugweg op de Schotse eilanden

Conchúr Ó Giollagáin

Het aantal sprekers van de Keltische taal Schots Gaelic is op de Schotse eilanden in tien jaar tijd sterk gedaald. Dat zegt professor Conchúr Ó Giollagáin, directeur van het Instituut voor taalwetenschap aan de University of the Highlands and Islands.

Volgens hem bevindt de taal zich op een kantelpunt.

In 2011 verklaarden nog 58.000 mensen dat ze Gaelic spraken. Dat zijn er nu maar 11.000 meer. Dat blijkt uit een onderzoek met uitgebreid veldonderzoek in de Westelijke Eilanden, Skye en Tiree, dat de professor volgend jaar zal publiceren.

Ó Giollagáin is van mening dat het bestaande beleid om Gaelic te bevorderen te veel de nadruk legt op het aanmoedigen van nieuwe sprekers, vooral in stedelijke gebieden, of het promoten van de taal als geërfde taal. Zonder een grondige wijziging van het beleid zal Gaelic verder blijven bestaan als een taal die op school wordt geleerd maar die in het dagelijkse leven niet wordt gebruikt.

De meeste mensen die met de taal werken bevestigen dat de taal zich op een kantelpunt bevindt. Nochtans is ze nog nooit zo zichtbaar geweest, dankzij tweetalige straatborden in heel Schotland maar ook door de bekende televisiereeks Outlander waarvoor de acteurs Gaelic moesten studeren.

En onlangs verleende de Schotse regering nog een subsidie van twee miljoen pond voor een vierde Gaelicsprekende basisschool in Glasgow. Tegelijkertijd organiseerde de stad net voor het eerst in bijna dertig jaar de Koninklijke Nationale Mòd, het grootste festival van Gaelic literatuur en traditionele liederen.

Brian Ó hEadhra, de adviseur kunst en cultuur bij Bòrd na Gáidhlig, de openbare instelling die verantwoordelijk is voor het Gaelic, is het niet eens met het pessimisme. Hij is ervan overtuigd dat mensen kunnen worden overtuigd om de taal vaker te gebruiken. In navolging van een soortgelijke campagne voor het Welsh worden sprekers van Gaelic aangespoord om de hashtag #cleachdi (of #gebruikhet) te gebruiken om hun wil aan te tonen om in de taal te converseren.

En vorige week maakte de app Duolingo bekend dat het Gaelic beschikbaar zou maken voor zijn meer dan 300 miljoen gebruikers.

Maar Ó Giollagáin blijft sceptisch: “Het gaat erom wat aandacht krijgt: de focus ligt op media, scholen, kunst, maar er is geen sociaal beleid dat de sprekersgroep zelf ondersteunt. Zo weten we dat de overdracht van de ene generatie op de volgende het belangrijkste is voor de overlevering van een taal, maar er is geen ondersteuning voor Gaelic sprekende gezinnen.”

Het aantal kinderen dat onderwijs in Gaelic bijwoont is dan wel drastisch gestegen, het blijven relatief kleine aantallen: 1032 in Glasgow, 427 in Edinburgh en 1145 in de Highlands. Maar de eerste kinderen die onderwijs in Gaelic genoten en nu jongvolwassenen zijn, hebben het moeilijk om de taal dagelijks te gebruiken. De voornaamste reden is dat vrienden en kennissen de taal niet spreken. Kortom, de sprekers van Gaelic leven te verspreid en vormen geen gemeenschap.

Bòrd na Gáidhlig denkt aan de oprichting van een soort taalhubs waar je zo kunt binnenwandelen om een potje Gaelic te praten. En scholen moeten meer nadruk leggen op de taal als communicatiemiddel. Maar het zal mogelijk nog veel meer inspanningen vergen om een alternatieve manier te vinden waarop de taal in een sociale omgeving kan worden gebruikt.
Over Schots Gaelic:
De taal vormt samen met Iers Gaelic, Manx Gaelic en het Shelta de Goidelische tak van de Keltische talen. Ze komen allemaal voor uit het Oudiers. Lange tijd werden de talen als identiek beschouwd, maar in de achttiende eeuw bleek dat de Schotten de in die tijd bestelde Iers-Gaelische Bijbels helemaal niet konden lezen. De verschillen waren zo groot dat er sindsdien een onderscheid werd gemaakt.

(bron: The Guardian)

Michael Coe overleden

Michael Coe

Niet meteen een bericht dat je in onze pers terug zult vinden, maar enkele weken geleden stierf Michael Coe op 90-jarige leeftijd. Geen beroemd persoon maar wel iemand die de aandacht van taalliefhebbers verdient.

Michael Coe was een antropoloog die zijn leven wijdde aan het bewijzen van het feit dat de oude Maya’s een ingewikkelde schriftelijke taal hadden die zwaar ondergewaardeerd werd door andere wetenschappers. (meer…)

Groot proces tegen taalvervalsers

Op 3 februari 2020 gaat in het Spaanse Álava een rechtszaak van start tegen drie leden van een team archeologen. Zij hadden een ontdekking op een site op tien kilometer van de stad Vitoria als wereldschokkend bestempeld, maar het ging in feite om een van de grootste vervalsingen in de archeologische geschiedenis.

Waar draait het om? (meer…)

Vijf ietwat ‘andere’ apps om talen te leren

Er zijn talloze apps waarmee je talen kunt leren. De meeste daarvan doen dat op een traditionele manier: grammatica, woordenlijsten en oefeningen.

Maar het kan ook anders. Deze vijf apps proberen je op een verfrissende manier een taal aan te leren.

Alle hieronder vermelde apps zijn gratis voor Android en iOS, al bieden sommige meer functies aan via een premium-versie. (meer…)

Kuifje nu ook in het Aranees, Extremaduraans, Aragonees en Valenciaans

In 1929 creëerde de Belg Hergé het personage Kuifje. In het negentigjarige bestaan van deze reporter zijn de avonturen in meer dan honderd talen vertaald, zoals Farsi, Maleis, Latijn en Esperanto.

Sinds enkele weken zijn er vier Spaanse talen bijgekomen: het Aranees, Extremaduraans, Aragonees en Valenciaans.

(meer…)

Taal bepaalt hoe we de tijd ervaren

foto: Paramount Pictures

Blijkbaar had Hollywood het voor de helft juist. In de film Arrival vertolkt Amy Adams de rol van taalkundige Louise Banks die een buitenaardse taal probeert te ontcijferen. Ze ontdekt dat de manier waarop de buitenaardse wezens over tijd praten, hen het vermogen geeft om in de toekomst te kijken– dus naarmate Banks hun taal leert, begint ze ook in de tijd te zien. Zoals een personage in de film zegt: “Als je een buitenlandse taal leert, worden de banen in je hersenen herlegd.”

(meer…)