Huilen baby’s in verschillende talen?

In 2009 kwamen de Duitse Dr. Wermke en haar collega’s in het nieuws met de resultaten van een onderzoek waaruit bleek dat Franse en Duitse borelingen verschillende ‘huilmelodieën’ produceren, afhankelijk van de taal die ze in de baarmoeder te horen kregen: Duitse borelingen produceerden meer gehuil dat van hoog naar laag ging, net als de intonatie in de Duitse taal, terwijl Franse borelingen met een stijgende intonatie huilden, net zoals Fransen spreken. Op deze leeftijd experimenteren baby’s met diverse geluiden en kunnen ze elke taal leren. Maar ze worden al beïnvloed door hun moedertaal.

Tegenwoordig beschikt het laboratorium van Dr. Wermke over een archief van een half miljoen opnamen van baby’s uit diverse landen, tot Kameroen en China toe, waar een team postdoctorale studenten met opnameapparatuur dag en nacht de gangen van een ziekenhuis in Beijing afgaan. (Baby’s werden nooit tot huilen gedwongen voor een opname, dus de studenten gingen een kamer binnen zodra ze een beloftevol gehuil hoorden.)

Een kwantitatieve akoestische analyse van deze opnamen leverde inzichten in de factoren die de eerste geluiden van baby’s vormen. Borelingen waarvan de moeder een tonale taal spreken, zoals Mandarijn, hebben de neiging complexere huilmelodieën te produceren. Zweedse borelingen, met een moedertaal die volgens taalkundigen een ‘toonaccent’ heeft, produceren meer eentonig gehuil.

Deze onderzoeken ondersteunen de ruimere inspanning van het lab om de ontwikkeling van het huilen van baby’s in kaart te brengen, maar ook uitingen als kirren en tateren. De kennis van de typische ontwikkeling en de factoren die er een invloed op uitoefenen, kan artsen helpen om vroegtijdig problemen aan te pakken.

Pexels / CC0

Het team van Dr. Wermke werkt al nauw samen met artsen in het universitair ziekenhuis van Würzburg om baby’s met gehoorproblemen te helpen. Het registreert baby’s voor en na het krijgen van gehoorhulpmiddelen of een operatie. Met deze opnamen kunnen artsen en ouders begrijpen hoe gehoorproblemen een invloed hebben op het vermogen van de baby om taal te imiteren en ermee te experimenteren — lang voordat dit anders duidelijk zou worden — en hoe ze het doen na de behandeling.

Horen en imiteren zijn essentieel voor de taalontwikkeling. Tegen het derde trimester kan een foetus het ritme en de melodie van de stem van de moeder horen — dit wordt ‘prosodie’ genoemd. Aangezien individuele woorden gedempt worden door weefsel en vruchtwater, wordt prosodie het bepalende kenmerk van taal voor de foetus. Na de geboorte imiteren baby’s heel wat verschillende geluiden. Maar deze zijn vooral gevormd door de prosodie die ze in de baarmoeder hebben gehoord en die een handige gids vormt voor de vreemde geluiden van de mensen rondom hen. Via nadruk, pauzes en andere signalen vormt prosodie de stroom geluiden om tot woorden en zinnen, ofwel spraak.

“Beeld je in dat je in een nieuwe taalomgeving wordt ondergedompeld, wat met de boreling gebeurt”, zegt Judit Gervain, een ervaren onderzoekswetenschapper in het Nationaal Centrum voor Wetenschappelijk Onderzoek in Parijs, die vroege taalperceptie onderzoekt. “Er gebeurt zo veel: er zijn al die woorden, je hebt de betekenissen, de grammatica, alle klanken, alles samen. Maar je kunt die niet allemaal meester, het is gewoon te veel. Een manier waarop prosodie helpt, is dat ze kleine stukjes krijgen die precies groot genoeg zijn.”

In het Engels bijvoorbeeld is een lettergreep met nadruk vaak een signaal voor de start van een woord, zoals in: English language. In het Frans wijst een langere lettergreep op het einde van een zin, zoals in: Bonjour Madame! Lang voordat ze kunen spreken, beginnen baby’s dergelijke patronen te herkennen.

“Er moet heel wat gebeuren voordat het eerste woordje wordt geproduceerd”, zegt Janet Werker, een ontwikkelingspsycholoog aan de universiteit van British Columbia die vroege taalverwerving onderzoekt.

Baby’s gebruiken prosodie ook om een onderscheid te maken tussen talen, legt Krista Byers-Heinlein uit. Zij is ontwikkelingspsycholoog aan de Concordia University in Montreal en onderzoekt tweetaligheid. “Niemand heeft hen gewaarschuwd dat er twee talen op hen gingen afkomen!”, zegt ze. En toch “zijn kinderen die vanaf het begin aan twee talen worden blootgesteld, perfect in staat om die twee talen tegelijkertijd te verwerven”. Prosodie is een van de manieren die ze gebruiken om dit te doen. Ze mogen dan nog niet weten wat taal is, maar ze kunnen horen dat sommige klanken een bepaald ritme volgen, en andere klanken een ander ritme.

Het team in Würzburg heeft aangetoond dat borelingen niet alleen prosodie horen, ze imiteren die ook.

“Baby’s verkrijgen taal via muzikale elementen, door het horen van de intonatie van hun moedertaal”, legt Dr. Wermke uit. In haar lab toont ze de opname van baby Joris op een computer, met gespecialiseerde software die de afwisselende snelheid en intensiteit van het gehuil weergeeft. Joris nam adem en uitte een zacht dalend geluid bij het uitademen, alsof zijn stem op een lange schuifaf zat om nadien te herbeginnen. Op het scherm ziet dit eruit als een kleine boog met één lange afhellende zijde. “Je kunt zien dat hij een dalend patroon heeft”, zegt Dr. Wermke terwijl ze naar de lange helling wijst. “Dat is dus al Duits.”

Bij een gezonde boreling ontwikkelen de vorm en opeenvolging van deze individuele bogen zich snel. In de volgende dagen en weken zal Joris naar verwachting de bogen verbinden en ze als bouwblokken gebruiken voor de steeds correctere imitatie van de geluiden die hij van de volwassenen rondom hem hoort.

Uiteindelijk produceert hij zijn eerste medeklinkers. Als hij bijvoorbeeld zijn lippen samendrukt, horen we een natuurlijk ‘m’-geluid. Een ‘waah-waah’ wordt dan ‘ma-ma’.

Maar bij sommige baby’s stokt dit proces.

Wermke liet een opname horen van een kirrende twee maanden oude baby met ernstig gehoorverlies. Op deze leeftijd zou hij gevarieerde, afwisselende melodieën moeten produceren, die bij elke uitademing op het scherm worden weergegeven als meerdere bogen. In de plaats daarvan toont het scherm een reeks individuele schokken, gemengd met de ademhaling.

“Het klinkt schattig en als ouder merk je niets bijzonders”, zegt Dr. Wermke. “Maar wanneer je het analyseert, zie je de verschillen.”

In een van de huidige projecten van het lab in samenwerking met de afdeling keel-, neus- en oorheelkunde in het universitair ziekenhuis van Würzburg wordt onderzocht hoe gehoorproblemen het huilen en kirren beïnvloeden. Het team van Wermke neemt de geluiden van 150 borelingen op. Bij de helft daarvan wees een gehoortest op mogelijke problemen. De andere helft, waaronder Joris, slaagde in de test en vormde de controlegroep. De opnamen worden gemaakt in hun eerste levensweek en vervolgens opnieuw op de leeftijd van 2,5 maanden, om te zien of en hoe hun huilen en kirren zijn ontwikkeld.

Het zo vroeg vaststellen van problemen kan de ontwikkeling van de baby opnieuw op koers brengen, vooral als de ouders woorden heel duidelijk uitspreken om te tonen hoe elke klank wordt gevormd.

We luisteren naar een andere baby. Ze is bijna 10 maanden oud en heeft net een cochleair implantaat gekregen, dat klank omvormt tot elektrische signalen en deze naar de gehoorzenuw stuurt. Een implantaat is een zware beslissing, want de operatie vernietigt onomkeerbaar je resterende gehoor.

In de eerste opname van deze baby na de operatie produceert ze een reeks hoge, metaalachtige kreten en imiteert de piepgeluiden van haar pas geactiveerde apparaat. Al snel wordt ze het gewend en wat dan gebeurt, is verbazingwekkend.

Na iets meer dan een maand kent de normale ontwikkeling van de baby een geweldige versnelling. Ze gaat in ijltempo van enkelvoudige bogen over tot meervoudige bogen tot lettergrepen met medeklinkers. De volgende fase is woorden.

“Ze halen hun achterstand heel snel in”, zegt Dr. Wermke over baby’s met implantaten.

De twee maanden oude baby met gehoorproblemen maakt ook een sprong. Negen dagen na het krijgen van een hoorapparaat hebben de onregelmatige, schokkerige kreten plaats gemaakt voor overtuigde experimenten met klinkerklanken.

Niet alleen baby’s met hoorapparaten kunnen op deze manier worden gevolgd. Twee doctoraatstudenten van Dr. Wermke, Pauline Hammerstädt en Jasmin Mack, toonden een klein plastic plaatje dat wordt gebruikt om de bovenkant van de mond van borelingen met een hazenlip te bedekken. Ze analyseren opnamen van baby’s met en zonder het plaatje van geboorte tot de leeftijd van 180 dagen om te onderzoeken hoe dit hun spraakontwikkeling beïnvloedt. Met die informatie kunnen artsen een betere beslissing nemen over de beste behandeling.

Voor gewone ouders die hun kind de beste start willen geven, is het advies van Dr. Wermke eenvoudig: “Ze moeten gewoon luisteren, tijd doorbrengen met hun baby, ertegen zingen, hen knuffelen.” Toen ze op haar kleinkinderen paste, experimenteerde Dr. Wermke ook met een ander geluid dat heel kalmerend bleek te werken: huilen als een wolf.

Volgens Dr. Wermke hebben alle ouders een aangeboren vermogen om hun baby te begrijpen en erop te reageren. Vanaf het begin werd haar onderzoek door moeders ondersteund, zelfs toen andere wetenschappers sceptisch bleken. In de jaren 1980, toen Dr. Wermke begon met het opnemen van babyklanken, beschouwden vele onderzoekers het gehuil louter als een biologisch alarmsignaal, dat alleen de moeite was om te onderzoeken bij problemen als kolieken. Maar moeders twijfelden er nooit aan dat het de moeite loonde om hun kleine baby’s te onderzoeken. Judith Fricke, moeder van de kleine Joris zegt: “Ik denk dat je het geluid van je eigen kind tussen dat van honderd andere kunt herkennen. Je ontwikkelt daar een gehoor voor.”

(bron: The New York Times)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.