Er was eens… sprookjes in andere talen

Van Korea over Duitsland tot Nigeria, elke cultuur heeft wel zijn eigen versie van ‘er was eens’ en ‘ze leefden nog lang en gelukkig’.

In 2019 dacht Chitra Soundar, een Indiaas-Britse auteur, na over de verhalen die haar grootmoeder haar vertelde. Die gingen altijd van start zoals dat in het Tamil de gewoonte was: “Op die ene plaats …”. Maar hoe zouden sprookjes in andere talen beginnen en eindigen? Ze stelde de vraag op Twitter en kreeg tientallen antwoorden, ook van plaatsen en talen waar ze nog nooit over gehoord had.

Ik deel vandaag graag diverse van de mooie antwoorden die ze kreeg.

Soms zit de eigen cultuur vervat in het sprookjesbegin. Zo begint een doordeweeks sprookje in het Koreaans met “Ooit, in de oude dagen toen tijgers rookten…“. De Catalanen hebben het dan weer over “Er was eens ergens in de wereld waar iedereen een neus had…” of zeggen “Er was eens, toen de dieren spraken en de mensen stil waren…“.

bron: Steve Czajka

Sommige talen beginnen een sprookje met een vreugdevolle aankondiging. In Yoruba, een Nigeriaanse taal, begint elk sprookje met “Hier is een verhaal! Een verhaal, zeg ik je!“. In Chili beginnen ze met een instructie: “Luister om te vertellen en vertel vervolgens om te onderwijzen.

In sommige delen van het Caraïbische gebied beginnen sprookjes met een oproep en antwoord van het publiek. De verteller zegt dan in het Creools: “E dit kwik?“, waarop het publiek antwoordt met “kwak“.

Af en toe gebeurt het dat verschillende culturen op een soortgelijke manier beginnen. Zo beginnen Poolse sprookjes met “Voorbij zeven bergen, voorbij zeven wouden…“, de Tsjechen met “Er was iets en er was iets niet, voorbij de negen bergen en negen rivieren…“, terwijl sommige Indiase verhalen beginnen met “Ze zeggen zeven wouden en zeven bergen, en wij zeggen zeven rivieren en zeven zeeën…“.

Een dergelijke kruisbestuiving is niet verbazingwekkend. Tussen de 12de en 16de eeuw was er een grote uitwisseling tussen Azië, Noord-Afrika, Europa en het Midden Oosten. Er was een groot netwerk van wetenschappers, dichters en intellectuelen die van hof tot hof reisden. Dit zorgde voor de verspreiding van kennis en taal. Daarom is het onmogelijk te weten te komen welke taal de eerste was om een sprookje met ‘er was eens’ te beginnen. Andere talen zoals Arabisch, Farsi, Maltees, Bretoens en Romani wijken overigens licht af van deze versie en starten met “Er was eens en er was eens niet…“. De meeste Europese talen beginnen overigens met een of andere vorm van ‘er was eens’.

Ook het einde van een sprookje is verschillend. In het Nederlands kennen we, net als in het Engels, het gebruikelijke “en ze leefden nog lang en gelukkig“. In het Frans wordt er vaak “en ze hadden vele kinderen” toegevoegd. Dat komt omdat Frankrijk tussen de 17de en 19de een landbouwland was met een hoge mortaliteit bij jonge kinderen. Wie veel kinderen had, beschikte over goedkope arbeid. Bovendien zou toch wel één kind het overleven en voor jou kunnen zorgen wanneer je ouder werd.

In het Nederlands wisselen we dit gebruikelijke sprookjeseinde al eens af met het meer bizarre “en er kwam een varken met een lange snuit en het vertelseltje was uit“. De IJslanders kennen iets soortgelijks: “De kat in het dal verloor haar staart, einde van het sprookje

In het Russisch komt de verteller plots zelf op de proppen in het verhaal, met de verklaring “Ik was op het huwelijk, ik dronk er mede en wijn, die liep langs mijn snor maar ging niet in mijn mond!“.

De Duitsers zijn iets pragmatischer: “En als ze niet stierven, dan leven ze nu nog.” In Spanje staat het eten centraal: “Ze waren gelukkig en aten patrijzen.

Het mooiste einde is misschien wel dat van de Grieken: “Ze leefden goed en wij nog beter.

Wil je graag alle antwoorden lezen die Chitra Soundar op haar vraag kreeg? Dat kan. Ze maakte er een pdf-bestand van. Veel leesplezier!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.