Met talen vergaat het zoals met beschavingen: vroeg of laat zijn ze gedoemd te verdwijnen. Daarom werkt een team van wetenschappelijke onderzoekers van het Frans Nationaal Centrum voor Wetenschappelijk Onderzoek (CNRS) om een echte ark van Noah voor talen te maken.

Het project kreeg de naam Pangloss, Grieks voor ‘alle talen’. De ontdekking van Champollion 200 jaar geleden toont hoe ingewikkeld het kan zijn om een uitgestorven taal te ontcijferen. Recenter heeft een Franse archeoloog, François Desset, Lineair Elamiet ontcijferd, een schrift van meer dan 4000 jaar oud. Maar we beschikken jammer genoeg niet over een meertalige steen van Rosetta voor elke verdwenen taal, omdat heel wat talen alleen mondeling worden overgeleverd. De meeste van de talen die op de aarde hebben bestaan, worden op dit moment niet meer gesproken. En ook al werken de teams van het MIT aan een kunstmatige intelligentie (AI) die automatisch eeuwen geleden uitgestorven talen kan ontcijferen, het doel is nog lang niet bereikt.

Een nieuw project voor bedreigde talen starten heeft dan ook zijn nut. Van de ongeveer 7000 talen die op dit moment nog worden gesproken, kan een goede helft tegen het einde van deze eeuw verdwenen zijn. Dat is een massale uitsterving, te vergelijken met die van de biodiversiteit. Telkens als zo’n taal uitsterft, verliezen we ook een cultuur, een volk en een geschiedenis. Waarom verdwijnen deze talen? Eerst en vooral wegens hun verdeling: een twintigtal talen wordt door de helft van de mensen gesproken, 97% ervan wordt slechts door 4% van de mensheid gesproken. Omdat deze verdeling bijzonder onevenwichtig is, is de taalkundige diversiteit uiterst broos. Zo heeft ook Frankrijk maar weinig gedaan om haar regionale talen te behouden en werden ze als een rem op de republikeinse integratie gezien.

Sinds 1976 wijdt het laboratorium voor multidisciplinair onderzoek (taalkunde en antropologie) LACITO (= Langues et Civilisations à Tradition Orale – Talen en beschavingen met mondelinge traditie) zich aan het onderzoek van de diversiteit van talen en beschavingen met een mondelinge traditie. Sinds 1995 heeft het een archiveringsproject van verzamelde mondelinge gegevens. De uitdaging van het uiteindelijk door het CNRS in 2012 genoemde Pangloss-project is een spoor van deze bedreigde talen bewaren voordat ze verdwijnen. Hoe? Door ze te verzamelen en te registreren om ze voor de toekomstige generaties te bewaren in een taalkundige ark van Noah. De verzameling van Pangloss is een ‘open archief van bedreigde en te weinig gedocumenteerde talen’. Daarin zitten alle gegevens die onderzoekers tijdens hun zoektochten op alle continenten hebben verzameld. Online zijn zeldzame talen beschikbaar die professionele taalkundigen gratis kunnen raadplegen en downloaden. Deze ark van Noah van talen omvat op dit moment 1200 luisteruren in meer dan 190 talen. Ongeveer de helft van de registraties (2800 op 5700) zijn getranscribeerd en geannoteerd, zodat iedereen ook de inhoud kan begrijpen.

(bron: laselectiondujour.com)