Of je nu gelovig bent of niet, de Bijbel – en al zeker het Oude Testament – is een geweldig verhalenboek. Klaas Smelik onderzocht hoe de Semitische verhaalvertellers in het Hebreeuws hun verhalen opstelden.

Elk Bijbelverhaal blijkt eenzelfde structuur en opbouw te hebben, net zoals sprookjes die hebben. Daarnaast hebben de schrijvers een unieke verhaalstijl, waarbij ze zich beperken tot de essentie en niet, zoals in de Russische verhalen, uitweiden met uitgebreide beschrijvingen.

Ze hanteren daarbij specifieke stijlmiddelen: herhaling van belangrijke woorden, flashbacks en zelfs poëzie. Daarbij wordt de lezer zo vaak mogelijk actief bij het verhaal betrokken. Om die lezer tot het einde van het verhaal te boeien, wordt de plot zo spannend mogelijk gehouden. Net zoals Agatha Christie dat deed, wordt gebruikgemaakt van retardatie, waarbij de ontknoping langer op zich laat wachten dan je zou verwachten.

Bij televisieseries krijg je altijd een vooruitblik op de volgende aflevering. Dat is ook in de Bijbel zo, zij het altijd met een theologisch motief. Bijbelse cliffhangers dus. Soms weet je wel al wat er gaat gebeuren, maar gaat het verhaal eerder om het waarom iets gebeurt. Zo weet je in het verhaal van de Israëlieten in Egypte dat de farao hen uiteindelijk zal laten gaan, maar wanneer en waardoor? Daar draait het verhaal om.

Ook raadsels en fabels kom je in het Oude Testament tegen, zoals het verhaal van Oedipus die raadsels krijgt van een sfinx die hij moet oplossen om een stad te mogen binnengaan.

Het boek legt je met talloze voorbeelden uit hoe al die verhaalvertellers met al die verhaalvormen precies te werk zijn gegaan.

Jammer wel dat er geen index is van vermelde namen en verhalen. Maar laat dat de pret niet drukken.

Boeiende lectuur!

Info

De gereedschapskist van de Bijbelschrijvers
Klaas A.D. Smelik
Uitgeverij Walburg Pers
ISBN 978 94 6456 556 0
Uitgegeven in 2025